Yılmaz Aksoy

Karton deyip geçmemeli

Deney

Şu sıralar grup teorisi üzerine bir matematik kitabı okuyorum. Daha en başlardayım. İlk örnekler geometrik şekillerin simetrileri ile ilgili. Yani kısaca, bir geometrik şekli bozmadan onu nasıl dönüştürebiliriz ki aynı başlangıçtaki pozisyonu alsın? Evet biliyorum, anlatmayı beceremedim. Şöyle bir örnekle tekrar deneyeyim. Mesela elimizde bir kare var. Bu kareyi merkezi etrafında doksan derece döndürürsek yine […]

Sayı kartları (çözüm)

Bilmece

Soru Anaximander’in kartlarından birinde 8 sayısı var. Boethius’un kartlarında sadece asal sayılar varmış. Yani 2, 3, 5, 7, 11. Confucius’un kartlarında da asal olmayan ve ortak bir asal çarpanı olan üç sayı varmış. Bunlar da 4, 6, 9, 10 ve 12 olabilir. 1’in asal çarpanı olmadığı için listede yok. 8 sayısı Anaximander’in kartlarında ve 2 […]

Klasik bir şapka bilmecesi

Bilmece

Büyük ihtimalle şu bilmeceyi biliyorsunuzdur: Padişah vezir seçmek için üç çok zeki ve mantıklı aday bulur. Adaylara yapacağı testin kurallarını anlatır: Elimde üçü kırmızı ikisi mavi beş tane şapka var. Üçünüz de birbirinizi görecek şekilde şu üç sandalyeye oturacaksınız ve gözleriniz kapatılacak. Sonra her birinizin başına bu şapkalardan biri konulacak. Ardından aynı anda gözleriniz açılacak. […]

Akraba seçilimi (Karşılıklılık 3)

Algoritma

Bu mekanizmada toplumda karşılaşmaların çoğunluğunun akrabalar arasında olduğu varsayılıyor. Okuduğum makalede akrabalık şu şekilde programlanmış. Karşılıklı oyun oynayan kişilerin ortalama akrabalığına \(r \) denmiş. Bu sayı da 0 ile 1 arasında bir değere sahip. Bizim karşılaşmadaki kazancımız, rakibin oyundaki kazancı ile kendi kazancımızın \(r \) ile çarpımının toplamı oluyor. Toplam kazançlar da sabir kalsın diye […]

Dolaylı karşılıklılık

Algoritma

Doğrudan karşılıklılıkta birisine karlı vereceğimiz kararı, o kişinin bize geçmişte nasıl davrandığına bakarak veriyorduk. Dolaylı karşılıklılıkta bu kararı o birisinin geçmişte başkalarına nasıl davrandığına bakarak veriyoruz. Oyuncular arasında tutsak ikilemindeki gibi oyunlar oynanıyor. Bu karşılaşmalar da diğer oyuncular tarafından izleniyor. Karşılaşmalarda işbirliğinin getirisi az. Buna karşın ihanetin kısa vadede getirisi fazlayken aynı zamanda kötü ün […]

Doğrudan karşılıklılık

Algoritma

Evrimsel oyun teorisi kitabında bir sonraki konu karşılıklılık konusuydu. Cevap aranan soru anladığım kadarıyla şöyleydi: Oyun teorisi karşımızdakine ihanet etmemiz gerekir derken, toplum için daha iyi çözümler olan kooperasyon stratejilerine gerçek hayatta hangi mekanizmalarla erişebiliyoruz? Martin Nowak bu soruya cevap veren beş adet mekanizma bulmuş. Kitap bu konuya kısaca değindiğinden bu konuyu Christine Taylor ve […]

İskenderiyeli Heron’la tanışmam

Algoritma

Şirkette bazen yapmam gereken işler varken küçük değişikliklere ihtiyacım oluyor. Bugün de işi rölantide yaparken youtube’da video seyredeyim dedim. Geçen binyılın ikinci yarısında MIT’de verilen bir bilgisayar dersine takıldım. Bazı derslerde hocalar kendi tecrübelerinden, kendi bilgeliklerinden bahsettiği için bu dersleri arada seyrediyorum. O dersteki bir cümleleri benim için genelde bütün o anlattığı konudan daha faydalı […]

İki kişilik oyun tipleri

Algoritma

Evrimsel oyun teorisi konusunda okuduğum son kitapta nedense fitness generating function kısmını bir türlü anlayamadım. Teknik kitaplar her şeyi oldukça basit bir şekilde anlatmalarıyla meşhur değiller zaten. Bunun üzerine kitapta bahsedilen makalelere bakmaya başladım ve bu da bir yerde çıkmaz sokakla bitti. Akademisyen olmadığım için belli bir altyapımın olmadığının farkındayım ama bu altyapıyı sağlamanın kolay […]

Test sistemi neyi ölçüyor?

Genel

Bugün şöyle bir test sorusu geçti elime. \(p(x) \) polinomu \(x-1\)’e bölününce 7 kalıyor. Aynı polinom \(x+2\)’ye bölününce 1 kalıyor. \(p(x+4) \) polinomunun $x² + 9x + 18$ polinomuna bölümünden kalan nedir? Sınavdan otuz yıl sonra benim problemle ilgili hatırladığım tek şey bir kalan teoremiydi ama onu da kullanmaya gerek yoktur umarım diye düşündüm. Şöyle […]

Tüketici-Kaynak modeli

Algoritma

Bu model kitapta çok kısa anlatılmıştı. Bu nedenle kaynak olarak verilen makaleleri bulup anlamaya çalıştım. Bu modelde de iki tür kullandım. Bunlar iki bitki türü ve kaynak olarak da topraktaki besleyici maddeler ve güneş ışığı var. Önce türlerin gelişimini kontrol eden denklemleri vereyim. İtiraf edeyim, bu denklemler önceki modellerdeki denklemlerden daha karmaşık. İki türün seçtiği […]

Homotetik konveks tercihler için fiyat tüketim eğrisi

Genel

Okuduğum ekonomi kitabında bu grafiği gördüğüm zaman isminden hiçbir şey anlamadım. Açıklama kısmı da çok kısaydı. Bütçe doğrusunun bir ürünün değişen fiyatıyla beraber kayıtsızlık eğrilerine teğet olduğu noktaların aynı doğru üzerinde olduğu iddiası aklıma takıldı. Bunu matematiksel olarak çıkarmak nispeten kolaydı. Bunun için \(y = \frac {a}{x}\) şeklinde hiperboller aldım ve değişen a değerleri için […]

Yazılım

Genel

“… Bu alanda başarılı olmak için bulabildiğiniz her şeyi okuyun. Klasik sayılan örnekler diğerlerine göre daha kolaydır, başlangıç için onları seçebilirsiniz. Bilinmeyen örneklerle daha sonra ilgilenmenizi öneririm. Tatilde dinlenmeyi de unutmayın tabii. Dersimiz bitti, bir sonraki dönemde tekrar görüşmek üzere.” – Tatilde kimi okumayı düşünüyorsun? – W.C. buldum. Onu okuyacağım. Klasik hem. Sen kimi düşünüyorsun? […]