Yılmaz Aksoy

Network karşılıklılığı (5)

Algoritma

Bu tür oyunlarda işbirlikçiler duruma göre ihanetçilerle beraber yaşayabiliyor ve hatta bazı durumlarda daha üstün bile olabiliyorlar. Anladığım kadarıyla burada Oyuncular bir çizgenin (graph) köşeleri olacak şekilde tanımlanıyor. Bu durumda her köşe ya işbirlikçi ya da ihanetçi stratejilerine sahip oluyor. Sonra bir \(k \) tamsayısı ile her köşenin kaç kenara sahip olduğu tanımlanıyor. Yani her […]

Grup seçilimi (4)

Algoritma

Bu seçilim türünde oyunların sadece kişiler arasında değil, gruplar arasında da oynandığı varsayılır. Anladığım kadarıyla geçtiğimiz altmış yıl içinde bu yönde de bir sürü model üzerine çalışılmış. Makalede izlenen yöntem şöyle. Bütün nüfus \(m \) gruba bölünüyor. Her grupta en fazla \(n \) birey olabiliyor. Aynı gruptaki bireyler birbirleriyle tutsak ikilemi şeklinde karşılaşıyorlar. Her adımda […]

Şapkalar (çözüm)

Bilmece

Soru: En az 6 mavi ve en az 6 kırmızı şapka görenler olduğuna göre odada en az 12 kişi olmalı. Hatta bunları gören en az bir kişi olduğuna göre en az 13 kişi de olmalı. O zaman şöyle bir başlangıç yapalım. Odada 6 tane mavi ve 6 tane de kırmızı şapkalı insan olsun. Bunları gören […]

Şapkalar

Bilmece

Bu soruyu da Alex Bellos’un sayfasından aldım. Bir odada bir grup insan var. Her birinin kafasında ya mavi ya kırmızı bir şapka var. Herkes kendi başındaki şapka hariç diğer şapkaları görebiliyor. İçlerinden biri “en az altı mavi ve en az altı kırmızı şapka görenler ellerini kaldırsın” diyor. On iki kişi ellerini kaldırıyor. Odada kaç kişi […]

Karton deyip geçmemeli

Deney

Şu sıralar grup teorisi üzerine bir matematik kitabı okuyorum. Daha en başlardayım. İlk örnekler geometrik şekillerin simetrileri ile ilgili. Yani kısaca, bir geometrik şekli bozmadan onu nasıl dönüştürebiliriz ki aynı başlangıçtaki pozisyonu alsın? Evet biliyorum, anlatmayı beceremedim. Şöyle bir örnekle tekrar deneyeyim. Mesela elimizde bir kare var. Bu kareyi merkezi etrafında doksan derece döndürürsek yine […]

Pragmatizmin elli tonu

Günlük

İki gün önce şef diğer ekipten M’ın, planladığımız güncelleme ile ilgili benimle konuşmak istediğini söyledi. Anladığım kadarıyla bazı endişeleri varmış. M da dün aradı ve konuştuk. Önce kısaca problemden bahsedeyim ama. Üretim hattında birbiriyle konuşan iki adet makinemiz var. Benim programladığım makine ürünleri optik inceliyor, M’ın programladığı da tartıyor. Sonunda ürün bilgileri M’ın programladığı makinede […]

Sayı kartları (çözüm)

Bilmece

Soru Anaximander’in kartlarından birinde 8 sayısı var. Boethius’un kartlarında sadece asal sayılar varmış. Yani 2, 3, 5, 7, 11. Confucius’un kartlarında da asal olmayan ve ortak bir asal çarpanı olan üç sayı varmış. Bunlar da 4, 6, 9, 10 ve 12 olabilir. 1’in asal çarpanı olmadığı için listede yok. 8 sayısı Anaximander’in kartlarında ve 2 […]

Klasik bir şapka bilmecesi

Bilmece

Büyük ihtimalle şu bilmeceyi biliyorsunuzdur: Padişah vezir seçmek için üç çok zeki ve mantıklı aday bulur. Adaylara yapacağı testin kurallarını anlatır: Elimde üçü kırmızı ikisi mavi beş tane şapka var. Üçünüz de birbirinizi görecek şekilde şu üç sandalyeye oturacaksınız ve gözleriniz kapatılacak. Sonra her birinizin başına bu şapkalardan biri konulacak. Ardından aynı anda gözleriniz açılacak. […]

Sayı kartları

Bilmece

Tanya Khovanovna’nın sayfasında gördüğüm bir bilmece. Üzerinde birden onikiye kadar sayıları yazılı olduğu oniki tane kartımız var. Bu kartla Anaximander, Boethius, Confucius ve Diogenes arasında eşit olarak paylaştırılıyor, yani her biri üç tane kart alıyor. Sonra sırayla aralarında şöyle bir konuşma geçiyor. Anaximander: Benim kartların birinde 8 var. Beothius: Kartlarımın hepsinde asal sayılar var. Confucius: […]

Akraba seçilimi (Karşılıklılık 3)

Algoritma

Bu mekanizmada toplumda karşılaşmaların çoğunluğunun akrabalar arasında olduğu varsayılıyor. Okuduğum makalede akrabalık şu şekilde programlanmış. Karşılıklı oyun oynayan kişilerin ortalama akrabalığına \(r \) denmiş. Bu sayı da 0 ile 1 arasında bir değere sahip. Bizim karşılaşmadaki kazancımız, rakibin oyundaki kazancı ile kendi kazancımızın \(r \) ile çarpımının toplamı oluyor. Toplam kazançlar da sabir kalsın diye […]

Dolaylı karşılıklılık

Algoritma

Doğrudan karşılıklılıkta birisine karlı vereceğimiz kararı, o kişinin bize geçmişte nasıl davrandığına bakarak veriyorduk. Dolaylı karşılıklılıkta bu kararı o birisinin geçmişte başkalarına nasıl davrandığına bakarak veriyoruz. Oyuncular arasında tutsak ikilemindeki gibi oyunlar oynanıyor. Bu karşılaşmalar da diğer oyuncular tarafından izleniyor. Karşılaşmalarda işbirliğinin getirisi az. Buna karşın ihanetin kısa vadede getirisi fazlayken aynı zamanda kötü ün […]

Doğrudan karşılıklılık

Algoritma

Evrimsel oyun teorisi kitabında bir sonraki konu karşılıklılık konusuydu. Cevap aranan soru anladığım kadarıyla şöyleydi: Oyun teorisi karşımızdakine ihanet etmemiz gerekir derken, toplum için daha iyi çözümler olan kooperasyon stratejilerine gerçek hayatta hangi mekanizmalarla erişebiliyoruz? Martin Nowak bu soruya cevap veren beş adet mekanizma bulmuş. Kitap bu konuya kısaca değindiğinden bu konuyu Christine Taylor ve […]