Yılmaz Aksoy

Network karşılıklılığı (5)

Algoritma

Bu tür oyunlarda işbirlikçiler duruma göre ihanetçilerle beraber yaşayabiliyor ve hatta bazı durumlarda daha üstün bile olabiliyorlar. Anladığım kadarıyla burada Oyuncular bir çizgenin (graph) köşeleri olacak şekilde tanımlanıyor. Bu durumda her köşe ya işbirlikçi ya da ihanetçi stratejilerine sahip oluyor. Sonra bir \(k \) tamsayısı ile her köşenin kaç kenara sahip olduğu tanımlanıyor. Yani her […]

Grup seçilimi (4)

Algoritma

Bu seçilim türünde oyunların sadece kişiler arasında değil, gruplar arasında da oynandığı varsayılır. Anladığım kadarıyla geçtiğimiz altmış yıl içinde bu yönde de bir sürü model üzerine çalışılmış. Makalede izlenen yöntem şöyle. Bütün nüfus \(m \) gruba bölünüyor. Her grupta en fazla \(n \) birey olabiliyor. Aynı gruptaki bireyler birbirleriyle tutsak ikilemi şeklinde karşılaşıyorlar. Her adımda […]

Akraba seçilimi (Karşılıklılık 3)

Algoritma

Bu mekanizmada toplumda karşılaşmaların çoğunluğunun akrabalar arasında olduğu varsayılıyor. Okuduğum makalede akrabalık şu şekilde programlanmış. Karşılıklı oyun oynayan kişilerin ortalama akrabalığına \(r \) denmiş. Bu sayı da 0 ile 1 arasında bir değere sahip. Bizim karşılaşmadaki kazancımız, rakibin oyundaki kazancı ile kendi kazancımızın \(r \) ile çarpımının toplamı oluyor. Toplam kazançlar da sabir kalsın diye […]

Dolaylı karşılıklılık

Algoritma

Doğrudan karşılıklılıkta birisine karlı vereceğimiz kararı, o kişinin bize geçmişte nasıl davrandığına bakarak veriyorduk. Dolaylı karşılıklılıkta bu kararı o birisinin geçmişte başkalarına nasıl davrandığına bakarak veriyoruz. Oyuncular arasında tutsak ikilemindeki gibi oyunlar oynanıyor. Bu karşılaşmalar da diğer oyuncular tarafından izleniyor. Karşılaşmalarda işbirliğinin getirisi az. Buna karşın ihanetin kısa vadede getirisi fazlayken aynı zamanda kötü ün […]

Doğrudan karşılıklılık

Algoritma

Evrimsel oyun teorisi kitabında bir sonraki konu karşılıklılık konusuydu. Cevap aranan soru anladığım kadarıyla şöyleydi: Oyun teorisi karşımızdakine ihanet etmemiz gerekir derken, toplum için daha iyi çözümler olan kooperasyon stratejilerine gerçek hayatta hangi mekanizmalarla erişebiliyoruz? Martin Nowak bu soruya cevap veren beş adet mekanizma bulmuş. Kitap bu konuya kısaca değindiğinden bu konuyu Christine Taylor ve […]

İskenderiyeli Heron’la tanışmam

Algoritma

Şirkette bazen yapmam gereken işler varken küçük değişikliklere ihtiyacım oluyor. Bugün de işi rölantide yaparken youtube’da video seyredeyim dedim. Geçen binyılın ikinci yarısında MIT’de verilen bir bilgisayar dersine takıldım. Bazı derslerde hocalar kendi tecrübelerinden, kendi bilgeliklerinden bahsettiği için bu dersleri arada seyrediyorum. O dersteki bir cümleleri benim için genelde bütün o anlattığı konudan daha faydalı […]

İki kişilik oyun tipleri

Algoritma

Evrimsel oyun teorisi konusunda okuduğum son kitapta nedense fitness generating function kısmını bir türlü anlayamadım. Teknik kitaplar her şeyi oldukça basit bir şekilde anlatmalarıyla meşhur değiller zaten. Bunun üzerine kitapta bahsedilen makalelere bakmaya başladım ve bu da bir yerde çıkmaz sokakla bitti. Akademisyen olmadığım için belli bir altyapımın olmadığının farkındayım ama bu altyapıyı sağlamanın kolay […]

Lojistik büyüme modelinin kararlılığı

Algoritma

Lojistik büyüme modeli aşağıdaki diferansiyel denklemle tanımlanıyor. \(\frac{dx}{dt} = x \frac {r}{K}(K – x) \) Burada \(x \) o anlık nüfusu verirken \(\frac{dx}{dt} \) terimi de bir sonraki an için nüfusun ne kadar değişeceğini belirtiyor. \(K – x \) ifadesi, nüfus \(K \) teriminden büyük olduğunda negatif , küçük olduğunda da pozitif oluyor. Yani nüfus […]

Lotka-Volterra modelinin kararlılığı

Algoritma

Evrimsel oyun teorisi kitabında şimdi de sistemlerde kararlılıklar konusuna giriş kısmına geldim. Nüfus konusunda kararlılıktan kastedilen şöyle bir şey. Sistemdeki nüfuslar kararlı bir durumdaysa, bu nüfuslarda yapılan ufak değişiklikler sonunda sistem yine bu kararlı olduğu durumdaki nüfuslara yakın sayılarda kalacak. Anladığım kadarıyla kararlı durumdaki sayılara dönmek zorunda değil. Bu farklı kararlılıkların da değişik isimleri var. […]

Tüketici-Kaynak modeli

Algoritma

Bu model kitapta çok kısa anlatılmıştı. Bu nedenle kaynak olarak verilen makaleleri bulup anlamaya çalıştım. Bu modelde de iki tür kullandım. Bunlar iki bitki türü ve kaynak olarak da topraktaki besleyici maddeler ve güneş ışığı var. Önce türlerin gelişimini kontrol eden denklemleri vereyim. İtiraf edeyim, bu denklemler önceki modellerdeki denklemlerden daha karmaşık. İki türün seçtiği […]

Leslie modeli (bir avcı ve bir av türü)

Algoritma

Bu modeli internette arattığımda daha çok yaşlara göre tanımlanmış bir popülasyonda matrisli modeller buldum ama kitapta iki denklemle tanımlanmış bir model anlatılıyordu. Lotka-Volterra modelinden farklı olarak av türü için yoğunlupa bağlı bir ölüm oranı parametresine ve avcı için de daha gerçekçi bir ölüm oranı terimine sahip. Önce modelin denklemlerini göstereyim: \(\frac{dx}{dt} = \frac{r_1}{K_1}(K_1 – x) […]

Lotka-Volterra modeli

Algoritma

Oyun teorisi her zaman ilgimi çekmiştir. Geçtiğimiz yıllarda evrimsel oyun teorisine bir giriş yaptım fakat kullandığım kitapta birçok şey başlangıç seviyesi için uygun olmadığından çok ileri gidemedim. Geçenlerde başka bir kitap buldum ve şansımı bir de bununla deneyeyim dedim. İlk pratik konular popülasyon modelleme üzerineydi. Bu modellerden birini bu yazıda anlamaya ve anlatmaya çalışacağım. Bu […]