Yılmaz Aksoy Blog

Yıllar önce, Visual Basic program geliştirme ortamının yaygınlaşmak üzere olduğu bir dönemde ben de bu dili ve programı öğreneyim demiştim. Görsel kontrollerin desteğiyle uygulama yazmak çok daha kolay ve eğlenceli olacaktı. İşe başladıktan kısa bir süre sonra çok sinir bozucu bir olayla karşılaşmıştım. Bir satırdaki kodu bitirmeden başka bir satıra geçildiğinde ekranda birden bir hata mesajı beliriyordu. Program geliştirme ortamı tabii ki yarım kalmış satırı hemen yorumluyordu ve bu satır hatalıydı. Bu şekilde bakıldığında yerden göğe kadar haklıydı ama kullanıcıyı bu durumlarda bir hata mesajını okumak (tamam, hangimiz hata mesajlarını okuyor ki?) ve daha da önemlisi bu mesajı aktif bir şekilde kapatmak zorunda bırakarak kullanıcının dikkatini dağıtıyordu ve çalışma zevkini öldürüyordu. Günümüzde çok daha iyi geliştirme ortamları bu hataları daha az saldırgan yöntemlerle (Örneğin satırdaki hatalı yerin altını kırmızı çizerek) kullanıcıya iletip çalışma temposunu ve akıcılığı bozmamayı başarabiliyor. Artık eski günler bir daha geri gelmez diye düşünüyordum ki tabii ki yanıldığımı gördüm.

Üretim hattındaki paketlerin içinde yabancı maddelerin olup olmadığını kontrol eden makinelerimiz böyle hatalı bir ürün tespit edildiğinde bu paketi hemen üretim hattının dışına atıp, hatalı ürünü de ekranda gösteriyor. Daha doğrusu operatör doğru pencereyi açmışsa gösteriyor. Cin fikirli bir müşterimiz, böyle önemli bir olayın, yani hatalı bir paketin üretilmiş olmasının ne olursa olsun operatör tarafından görülmesinin gerektiğine inanarak yazılımda şöyle bir değişiklik yapmamızı istedi: Hatalı ürün hattan atılır atılmaz hangi pencere açık olursa olsun otomatik olarak hatalı ürünlerin gösterildiği pencere açılsın. Böylece operatör hemen bu durumdan haberdar olup duruma müdahale edebilecek ve üretimin kalitesi yükselecek.

Yazılımla her şeyin yapılabileceğine ve daha da önemlisi yapılan her şeyin satılabileceğine inanan satış elemanı hemen olur demiş ve bu istek bizim bölüme geldi. Tabii ki zamanında Visual Basic öğrenmeye başlayıp bunu yarıda bırakan nesle ait olan programcılar hemen bunun saçma olduğunu söylediler. “Operatör belki o anda makineyi ayarlamakla meşgul olacak ve otomatik olarak başka bir ekrana sıçramak ayarları bozmasa da operatörün asabını bozacaktır. Bu işlem üç beş kere tekrarlarsa da o operatör kesin ekranı bıçaklar” dendi. Proje yöneticisiyle konuşuldu ve ikna edildi ama müşteriyi ikna edemedik. Satış elemanı da “parayı veren düdüğü çalar” dedi ve biz de bunu programladık.

Birkaç hafta sonra servisten bir eleman bize geldi ve müşterinin yeni bir isteği olduğunu söyledi. Son yaptığımız özelliği kapatmamızı istiyormuş ve bunun için de ödeme yapacakmış. Müşteriyi kimin ikna ettiğini sorduk. Servis elemanının kendisi ikna etmiş ve çok kolay olmuş. Hayretler içinde kalmıştık. Bütün departmanın yapamadığını tek başına başarmıştı. Asıl ilginç olan ise satış elemanının olmaması gerken bir şeyden iki satış çıkarabilmesiydi. Umarım şirketteki herkes bu olaydan bir ders çıkarmıştır.

Kendini başkasının yerine koyabilmek genelde oyunlarda kullanılan bir yöntemdir. Rakibim bu durumda ne yapardı diye düşünerek iyi bir hamle ya da strateji bulmanın güzel yollarından biridir. Nedense yazılım projelerinde çok sık gözardı edilen bir yöntemdir ama. Yaptığımız programı ya da makineyi kendi klonlarımızın kullanacağını ya da bu sistemlerin bizim çalıştığımız ortamlarda kullanılacağını varsayıyoruz heralde.

İşe başladığım ilk günlerdi. Şirketin endüstriyel teraziler üretip sattığını biliyordum ama henüz hiçbir tanesini görmemiştim. Birgün hemen yanımızdaki elektronik tasarım bölümüne servisten bir dokunmatik ekran birimi geldi. Bu ekranı tasarlayan eleman elindeki şeye şaşkınlıkla bakıyordu. Servis elemanı bunun tamir edilip edilemeyeceğini sordu. Arkası paslanmaz çelikten yapılmış 20 inç büyüklüğündeki tamamen yamulmuş dokunmatik ekran tasarımcının vereceği cevabı bekliyordu. Geleceği bu cevaba bağlıydı. Sonunda herkesin bildiği cevap geldi. Yenisini gönderin!

Sonra öğrendik ki müşteri teraziye, düşük ağırlıkta bir ürün tartıldığında her yerden duyulabilen bir alarm sistemi eklenmesini istemiş. Aslında mantıklı bir istek. Bazı üretim bölümleri çok hareketli ve gürültülü olur ve buralarda görsel sinyaller her zaman fark edilmeyebilir. Bazen de operatör birden fazla makineyi kontrol ederken sistemde ortaya çıkan sorunları kaçırabilir. Dolayısıyla müşteri, operatör müdahale edene kadar bu alarmın çalması istenmiş ve biz de yapmışız. Hamur ürünleri üretilen bu fabrikada operatör alarmı susturmayı başaramayınca o an şans eseri elinde bulunan kilolarca ağırlıktakı hamur bloğunu ekrana fırlatmış. Alarmın sustuğunu hiç sanmıyorum ama eleman elinden geleni yapmış.

Birkaç gün sonra bir başka müşteriden başka bir ekran geldi. Bu yamulmamıştı ama bizim de sorunlardan düşündüğümüz kadar uzakta olmadığımız hissini veren bir durumdaydı. Ekran boydan boya yarılmıştı.

Bu ekran da yine operatörün uzun süre doğru menüyü bulamaması nedeniyle bıçaklanarak (evet demek ki bazı operatörler üretimde bıçak kullanıyor) yırtılmıştı.

Bu örneklerde ne müşteri ne de bizim ekip kendini kullanıcı operatörlerin yerine koyabildi. Sonuçta belki o operatörler ceza aldılar ama müşteriler de bir bir süre üretim yapamayıp kayıplar yaşamış oldu. Bu derece olmasa da bu işin buralara varacağını kimse göremedi mi acaba? Tabii ki görenler olmuştur, hatta söylemişlerdir de ama bazen müşteriyi, bazen de satış departmanını ikna etmek kolay olmuyor. Herkes kendini başkasının yerine koyabilseydi çok farklı bir dünyada başka başka programlar yazıyor olurduk heralde.